Josemaría Escrivá Obras
94

Rozwamy przez chwile teksty mszalne z wtorku tygodnia po Niedzieli Mki Paskiej, bymy mogli odrni ubstwienie w dobrym znaczeniu od ubstwienia w znaczeniu zym. Bdziemy mwi o pokorze, ta bowiem cnota pozwoli nam pozna i nasz ndz, i nasz wielko.

Nasza ndza rzuca si w oczy w sposb oczywisty. Nie mam tutaj na myli naturalnych ogranicze: tych wielkich aspiracji, ktre ma czowiek, a ktrych nigdy nie zrealizuje, choby z powodu krtkoci danego mu czasu. Mam na myli to, co wykonujemy le, te upadki, ktrych moglimy unikn a ktrych jednak nie uniknlimy. Cigle dowiadczamy naszej nieudolnoci. Ale czasami bywa tak, jakby te wszystkie nasze niedostatki zczyy si razem po to, by nam janiej ukaza, jacy jestemy mali. Co mamy wic czyni?

Expecta Dominum, zaufaj Panu; yj nadziej — doradza nam Koci — z mioci i wiar. Viriliter age — dziaaj mnie. Jakie to ma znaczenie, e jestemy stworzeniami z gliny, skoro pokadamy nadziej w Bogu? I jeli w pewnym momencie dusza zazna upadku, cofnie si — chocia niekoniecznie musi si tak sta — naley jej poda lekarstwo, jak normalnie postpuje si w codziennym yciu, gdy chodzi o zdrowie ciaa, a potem — rozpoczyna od nowa!


95

Czy nie zwrcilicie uwagi, z jak pieczoowitoci w domach rodzinnych przechowuje si jakie wartociowe a kruche przedmioty dekoracyjne — na przykad, porcelanowy wazon — eby si nie stuky? A pewnego dnia dziecko podczas zabawy strci je na podog i cenna pamitka rozbije si na kawaki. Przykro jest wielka, ale natychmiast przystpuje si do naprawy: zbiera si skorupy, skleja si je starannie tak, e odrestaurowany przedmiot jest w kocu tak pikny jak poprzednio.

A kiedy przedmiot jest z fajansu lub tylko z wypalanej gliny, wystarczy spi rozbite czci paroma klamrami i odrutowane w ten sposb naczynie zyskuje nawet nowy, oryginalny czar.

Przeniemy ten przykad do naszego ycia wewntrznego. W obliczu naszej ndzy i naszych grzechw, w obliczu naszych bdw — nawet gdyby, dziki asce Boej, byy maej wagi — zwrmy si w modlitwie ku naszemu Ojcu i powiedzmy Mu: Panie, popatrz na moj ndz i moje saboci. Jestem tylko rozbitym glinianym naczyniem, w mojej ndzy pozostay ze mnie tylko skorupy. Panie mj, pospinaj mnie na nowo klamrami a wtedy — w moim alu i przy Twoim przebaczeniu — bd silniejszy i bardziej Ci miy. Mdlmy si w ten sposb, kiedy stucze si nasza ndzna glina, a znajdziemy pocieszenie.

Nie dziwmy si naszej kruchoci, niechaj nas to nie szokuje, e tak atwo zaamuje si nasze dobre postpowanie; ufajcie Panu, ktry szybko popiesza z pomoc: Pan wiatem i zbawieniem moim: kog mam si lka?. Nikogo! Jeli w ten sposb zwrcimy si do naszego Ojca w Niebie, nie bdziemy si ba nikogo i niczego.


96

Gdy signiemy do Pisma witego, przekonamy si, e niezbdnym warunkiem naszej gotowoci do suchania Boga jest pokora. U ludzi pokornych jest mdro — powiada Ksiga Przysw. Pokora oznacza widzenie siebie takim, jakim si rzeczywicie jest — bez upiksze, w prawdzie. A kiedy pojmujemy swoj ndz, otwieramy si na wielko Boga i to stanowi o naszej wielkoci.

Jak dobrze zrozumiaa to Pani nasza, wita Matka Jezusowa, stworzenie najwspanialsze spord tych, ktre kiedykolwiek istniay i istnie bd! Maryja wysawia moc Pana, ktry strca wadcw z tronu, a wywysza pokornych. I wypiewuje, jak to w Niej raz jeszcze przejawi si w zamiar Boy: Bo wejrza na unienie Suebnicy swojej. Odtd bowiem bogosawi mnie bd wszystkie pokolenia.

Poprzez pochylenie si Boga najczystsze serce Maryi jawi si niejako przemie-nione witoci. Duch wity zstpi na Ciebie i moc Najwyszego osoni Ci. Dlatego te wite, ktre si narodzi, bdzie nazwane Synem Boym. Pokora Najwitszej Maryi Panny jest owocem niezmierzonej gbi aski, ktra przyjmuje ksztat przez wcielenie drugiej Osoby Trjcy Przenajwitszej w onie niepokalanie pocztej, zawsze dziewiczej Matki.


97

Na myl o tej tajemnicy z ust witego Pawa wyrywa si radosny hymn, ktry moemy dzi zgbia sowo po sowie. To denie niech was oywia; ono te byo w Chrystusie Jezusie. On, istniejc w postaci Boej, nie skorzysta ze sposobnoci, aby na rwni by z Bogiem, lecz ogooci samego siebie, przyjwszy posta sugi, stawszy si podobnym do ludzi. A w zewntrznym przejawie, uznany za czowieka, uniy samego siebie, stawszy si posusznym a do mierci — i to mierci krzyowej.

W swoim nauczaniu Pan nasz Jezus Chrystus czsto stawia nam przed oczy przykad wasnej pokory: Uczcie si ode Mnie, bo jestem cichy i pokorny sercem. Musimy wic zrozumie — i ty, i ja — e nie ma innej drogi, e tylko szczere uznanie naszej nicoci umoliwia zstpienie na nas aski Boej. Jezus Chrystus przyby do nas, by cierpie gd i rwnoczenie nas karmi, by odczuwa pragnienie a zarazem nas poi; przyby, by przyoblec si w nasz miertelno i aby nas przyodzia w niemiertelno, przyby ubogi, by nas bogatymi uczyni.


98

Bg bowiem pysznym si sprzeciwia, a pokornym ask daje — uczy Aposto w. Piotr. W kadej epoce historii i w kadej ludzkiej sytuacji pokora jest jedyn drog, by y yciem Boym. Czyby Pan cieszy si z naszego upokorzenia? Nie. C bowiem nasze upokorzenie daoby Temu, ktry wszystko stworzy, wszystko podtrzymuje i kieruje wszystkim, co istnieje? Bg pragnie naszej pokory jako sposb wyzwolenia si z pt naszego wasnego "ja” po to jedynie, aby mg nas cakowicie wypeni sob. On chce, bymy nie stawiali mio adnych przeszkd, by — mwic obrazowo — w naszym biednym sercu zmiecio si jak najwicej Jego aski. Gdy Bg, ktry chce, abymy byli pokorni, jest tym samym Bogiem, ktry przeksztaci nasze ciao ponione w podobne do swego chwalebnego ciaa, t moc, dziki ktrej moe On wszystko co jest, sobie podporzdkowa. Bg ubstwia nas dobrym ubstwieniem.


99

A co przeciwstawia si pokorze, temu dobremu ubstwieniu? Pycha. Ona jest tym grzechem gwnym, ktry prowadzi do zego ubstwienia. Pycha sprawia, e dajemy posuch, chociaby tylko w rzeczach drobnych, podszeptowi szatana, za ktrym poszli nasi prarodzice: Otworz si wam oczy i tak jak Bg bdziecie znali dobro i zo. W Pimie witym czytamy take, e rdem pychy czowieka jest odstpstwo od Pana. Ta wada, gdy si ju raz zakorzeni, ogarnia cae ycie czowieka, stajc si w kocu tym, co wity Jan nazywa superbia vitae, pych ywota.

Pycha? Duma? Z czego? Pismo wite demaskuje t postaw jako jednoczenie mieszn i tragiczn. Z czego si pysznisz, skoro jeste prochem? Jeszcze za ycia wyrzucasz swe wntrznoci. Maa choroba, umiecha si lekarz, a ten, kto dzisiaj jest krlem, jutro umiera.


100

Kiedy dusz opanuje pycha, za ni, jak w zaprzgu, zwyky i wszystkie inne wady: skpstwo, wszelkiego rodzaju nieumiarkowanie, zawi, niesprawiedliwo. Czowiek pyszny usiuje w bezsensowny sposb zdetronizowa Boga, ktry jest miosierny, by sam, okrutny do gbi serca, mg zaj Jego miejsce.

Musimy baga Boga, by nie pozwoli nam ulec tej pokusie. Pycha jest grzechem najgorszym i rwnoczenie najbardziej omieszajcym. Ten, ktrego omami, zaczyna y coraz bardziej w wiecie zudze, prny, puszy si jak owa ropucha z bajki, ktra w swej chepliwoci tak si nada, e w kocu pka. Pycha jest odraajca take z czysto ludzkiego punktu widzenia. Kto uwaa siebie za wyszego od wszystkich i wszystkiego, zapatrzony jest tylko w siebie i lekceway innych, ten spotyka si wreszcie tylko z kpin na widok swej gupiej prnoci.


101

Kiedy syszymy, jak mwi si na temat pychy, wyobraamy j sobie moe jako postaw despoty i tyrana, zniewalajcego innych; kojarzymy j z owacjami dla zwycizcy przejedajcego, jak cesarz rzymski, pod triumfalnym ukiem, zatroskanego tylko o to, by wzniesionym dumnie czoem nie uderzy o biay marmur.

Bdmy jednak realistami: tego rodzaju pycha wystpuje jedynie w szalonej fantazji. My musimy walczy z innymi, subtelniejszymi i pospolitszymi formami pychy: ze skonnoci przedkadania wasnych zalet nad zalety blinich; z prnoci w mylach, sowach i gestach; z wrcz chorobliwym przewraliwieniem, gdy czujemy si uraeni czynami czy sowami, ktre w adnym razie nie s jeszcze obraliwe.

Wszystko to moe by cig, zwyczajn pokus. Niejeden czowiek uwaa si za soce i centrum wszystkiego, co wok istnieje. Wszystko winno si obraca wok niego. A nieraz w patologicznym ekscentryzmie, dochodzi nawet do udawania cierpienia, smutku lub choroby, byle tylko inni o niego si troszczyli i nad nim rozczulali.

Wikszo konfliktw gnbicych czowieka jest tworem wyobrani: tamten powiedzia, w pomyla, ci uwaaj... I biedna dusza, uwikana w sw prno, cierpi z powodu nierealnych podejrze. Towarzyszy jej ciga gorycz, ktr chce zarazi innych, gdy nie potrafi by pokorna, gdy nie nauczya si zapomina o sobie i oddawa si wspaniaomylnie w sub drugim z mioci do Boga.


102

Powrmy raz jeszcze do Ewangelii. Przyjrzyjmy si naszemu wzorowi, Jezusowi Chrystusowi.

Jakub i Jan, za porednictwem swej matki, starali si u Chrystusa, by mogli zasi po Jego lewicy i prawicy. Pozostali uczniowie oburzaj si na nich. A co odpowiada nasz Pan? Kto by midzy wami chcia si sta wielkim, niech bdzie sug waszym. A kto by chcia by pierwszy midzy wami, niech bdzie niewolnikiem wszystkich. Bo i Syn Czowieczy nie przyszed, aby Mu suono, lecz eby suy i da swoje ycie na okup za wielu.

Przy innej okazji, w drodze do Kafarnaum, Jezus — jak to czsto bywao — wyprzedzi uczniw. Gdy przyszli do domu, zapyta ich: "O czym to rozprawialicie w drodze?” Lecz oni milczeli, w drodze bowiem posprzeczali si midzy sob o to, kto z nich jest najwikszy. On usiad, przywoa Dwunastu i rzek do nich: "Jeli kto chce by pierwszym, niech bdzie ostatnim ze wszystkich i sug wszystkich!” Potem wzi dziecko, postawi je przed nimi i, objwszy je ramionami, rzek do nich: "Kto przyjmuje jedno z tych dzieci w imi moje, Mnie przyjmuje, a kto Mnie przyjmuje, nie przyjmuje Mnie, lecz Tego, ktry Mnie posa”.

Czy nie wzrusza was to postpowanie Jezusa? Gosi im nauk i aby j sobie lepiej przyswoili, stawia przed nimi ywy przykad. Przywouje jedno z dzieci biegajcych po domu i przyciska je do serca. Jake wymowne jest to milczenie naszego Pana! Przez nie powiedzia wszystko. Kocha tych, ktrzy staj si jak dzieci. Potem dodaje, e prostota, pokora ducha pozwoli ogarn Jego samego i Ojca w niebie.


103

Kiedy si zblia chwila Jego Mki, Jezus, chcc okaza swoj krlewsk godno, w sposb obrazowy, triumfalnie wkracza do Jerozolimy na ole! Byo bowiem napisane, e Mesjasz mia by krlem pokory: Powiedzcie Crze Syjoskiej: Oto Krl twj przychodzi do ciebie agodny, siedzcy na osioku, rebiciu olicy.

Wreszcie przy Ostatniej Wieczerzy, kiedy uczniowie ponownie kcili si o to, kto z ich grona jest najwikszy, Chrystus przystpuje do poegnania si z nimi. Jezus wsta od wieczerzy i zoy szaty. A wziwszy przecierado nim si przepasa. Potem nala wody do miednicy. I zacz umywa uczniom nogi i ociera przecieradem, ktrym by przepasany.

Raz jeszcze naucza wasnym przykadem, czynem. Jezus przyklka przed uczniami dyskutujcymi z pychy i prnoci i peni rol sugi! Potem, kiedy wraca do stou, mwi im: Czy rozumiecie, co wam uczyniem? Wy Mnie nazywacie "Nauczycielem” i "Panem”, i dobrze mwicie, bo nim jestem. Jeeli wic Ja, Pan i Nauczyciel, umyem wam nogi, to i wycie powinni sobie nawzajem umywa nogi. Porusza mnie do gbi ta delikatno naszego Pana. Nie mwi bowiem: Skoro nawet Ja tak czyni, o ile bardziej wy powinnicie tak postpowa. Nie! Staje na tej samej paszczynie, co oni. Nie zmusza ich, ale z mioci gani ich brak wielkodusznoci.

Rwnie nam, jak owym pierwszym Dwunastu, moe podpowiada i nieustannie podpowiada: Exemplum dedi vobis — daem wam przykad pokory. Staem si sug, bycie umieli suy wszystkim ludziom z sercem agodnym i pokornym.


104

O ile wielki jeste, o tyle si uniaj, a znajdziesz ask u Pana. Jeeli bdziemy pokorni, Bg nigdy nas nie opuci. On ponia wynioso czowieka pysznego, a pokornym daje zbawienie. Wyzwala niewinnego, ktry dziki czystym rkom bdzie ocalony. Nieskoczone miosierdzie Pana nie zwleka z pomoc tym, ktrzy pokornie Go prosz. Bg dziaa wwczas zgodnie z tym, kim jest — jako Bg Wszechmogcy. Chociaby byo wiele niebezpieczestw, chociaby dusza czua si osaczona przez nieprzyjaci swego zbawienia, nie zginie. A nie jest to tylko dowiadczeniem i tradycj, lecz prawd wci aktualn.


105

Dzisiejsze czytanie ukazuje nam Daniela w otoczeniu godnych lww. Nie jestem pesymist i nie lubi mwi o starych dobrych czasach, bo kade czasy s i dobre i ze — musiaem jednak pomyle, e rwnie w naszych czasach wiele lww kry po wiecie, a my musimy y pord nich. S to lwy, ktre szukaj, kogo by pore: tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret.

Jak moemy unikn tych dzikich bestii? Zapewne nie zdarzy nam si to, co zdarzyo si Danielowi. Nie goni za nadzwyczajnoci, ale uwaam za cudown wielko Boga. Wiem, e Bogu byoby atwo zaspokoi bezporednio gd proroka czy poda mu posiek; a jednak nie uczyni tego. Zrzdzi natomiast, e z Judei w cudowny sposb zosta przeniesiony inny prorok, Habakuk, i przynis Danielowi poywienie. Bg chcia dokona wielkiego czynu, gdy Daniel popad w jaskini lww nie z bahego powodu, lecz przez niesprawiedliwo pachokw diaba, jako suga Boy i niszczyciel bokw.

Rwnie my jestemy wezwani do zniszczenia wielu bokw, nie czynic nic spektakularnego, lecz yjc normalnym yciem chrzecijaskim, siejc pokj i rado; do zniszczenia bokw niezrozumienia, niesprawiedliwoci, ignorancji, boka rzekomej samowystarczalnoci czowieka, ktry gardzi Bogiem.

Nie trwcie si ani te nie bjcie si adnej szkody, nawet gdyby okolicznoci, w ktrych pracujecie, byy najtrudniejsze, gorsze moe nawet od sytuacji Daniela w jaskini zgodniaych bestii. Rami Boe jest tak samo potne dzi, jak byo wwczas i jeli zajdzie potrzeba, zdziaa cuda. Wiernoci! Zachowujcie kochajc, wiadom, radosn wierno nauce Chrystusa i bdcie przekonani, e nasze czasy nie s gorsze od dawnych i e nasz Pan pozostaje zawsze ten sam.

Znaem pewnego starszego kapana, ktry mawia o sobie z umiechem: Jestem zawsze spokojny, cakowicie spokojny. Tak te powinno by z nami: porodku wiata, otoczeni przez zgodniae lwy, a przecie peni pokoju i spokoju, w mioci, wierze, nadziei, nie zapominajcy nigdy, e Pan uczyni wielorakie cuda, jeli bdzie taka potrzeba.


106

Chciabym, bycie pamitali, e jeli bdziecie szczerzy, jeli pokaecie si takimi, jakimi jestecie, jeli osigniecie owo prawdziwe ubstwienie — w pokorze, a nie w pysze — wtedy wszyscy, i wy, i ja, przetrwamy w kadych okolicznociach, bdziemy mogli zawsze mwi o zwycistwach i bdziemy si nazywa zwycizcami. A bd to wewntrzne zwycistwa mioci Boej, ktre wnosz w dusz szczcie, spokj, zrozumienie.

Pokora uzdolni nas do wielkich dzie, jeeli tylko zachowamy wiadomo swojej maoci i bdziemy coraz bardziej przekonani co do wasnej ndzy. Uznaj wic bez wahania, e jeste sug zobowizanym do penienia wielu usug. Nie nadymaj si z tego powodu, e zwiesz si dzieckiem Boym — winnimy uzna ask, ale nie zapomina o swojej naturze — nie wbijaj si w pych, jeeli suye dobrze, gdy speniae to, co do ciebie naleao. Rwnie Soce wykonuje swoje zadanie, Ksiyc jest posuszny, Anioowie su. Narzdzie wybrane przez Pana dla pogan powiada: Nie jestem godzien imienia Apostoa, bo przeladowaem Koci Boy (1 Kor 15, 9)... Tym bardziej my starajmy si nie szuka wasnej chway z racji naszych zasug, ktre zawsze s mizerne.


107

Wybaw mnie od czowieka podstpnego i niegodziwego. Raz jeszcze tekst Mszy witej mwi nam o dobrym ubstwieniu. Stawia przed naszymi oczyma glin, z ktrej zostalimy ulepieni, z wszystkimi zymi skonnociami, a nastpnie kae nam prosi: emitte lucem tuam — zelij Twoje wiato i Twoj prawd, ktre mnie prowadziy i przywiody na Twoj wit gr. Chc wam otwarcie powiedzie, e byem do gbi wzruszony modlc si tymi sowami Graduau.

Jak mamy postpowa, eby osign owo dobre ubstwienie? W Ewangelii czytamy, e Jezus nie chcia chodzi po Judei, bo ydzi mieli zamiar Go zabi. On, ktry mg zmie swoich wrogw prostym aktem swej woli, reaguje stosujc rodki ludzkie. On, ktry jest Bogiem i ktrego jedno sowo wystarczyo, by zmieni sytuacj, pozostawi nam dobitn nauk: nie uda si do Judei. Rzekli wic Jego bracia do Niego: Wyjd std i id do Judei, aby uczniowie Twoi ujrzeli czyny, ktrych dokonujesz. Chcieli, by wzbudzi podziw. Czy dostrzegacie, e jest to lekcja o dobrym ubstwieniu i o zym ubstwieniu?

Prawdziwe ubstwienie: Ufaj Tobie — brzmi Ofertorium — znajcy Twe imi, bo nie opuszczasz, Panie, tych, co Ci szukaj. my, rozbite gliniane naczynia, pospinane klamrami, radujemy si, poniewa Bg pamita o ubogich; pamita, a nie zapomina ich woania, woania pokornych.


108

Nie wierzcie w najmniejszym stopniu tym, ktrzy przedstawiaj cnot pokory jako jakie ponienie czowieka albo jako cnot skazujc go na stay smutek. Przeciwnie, wiadomo, e jest si glin pospinan klamrami, jest rdem cigej radoci. Oznacza bowiem uznanie swej maoci w obliczu Boga, uznanie si za dziecko, za syna. A czy moe by gbsza rado od radoci czowieka, ktry wie, e jest biedny i saby, ale wie rwnoczenie, e jest dzieckiem Boym? Dlaczego my, ludzie, bywamy smutni? Dlatego, e ycie na ziemi nie toczy si tak, jak bymy tego oczekiwali, e napotykamy przeszkody, ktre uniemoliwiaj lub utrudniaj osignicie naszych zamierze.

Wszystko si zmienia, kiedy dusza yje nadprzyrodzon rzeczywistoci swego dziecictwa Boego. Jeeli Bg z nami, kt przeciwko nam? Stale powtarzam: Niech smuc si ci, ktrzy nie chc wiedzie o tym, e s dziemi Boymi.

Zakoczmy nasze rozwaania dwoma probami wzitymi z dzisiejszej liturgii. Niech ulec one z naszych ust i serc ku niebu jak strzay: Wszechmogcy Panie, spraw, bymy speniajc boskie misteria, zawsze byli godni zbliy si do niebieskich darw. Prosimy Ci, Panie, by nam pozwoli stale Ci suy zgodnie z Twoj wol. Suy, moje dzieci, suy — oto jest nasze zadanie; by sugami wszystkich, by w naszych czasach lud wierny wzrasta w zasugach i w liczbie.


109

Spjrzcie na Maryj. Nigdy adne stworzenie nie poddao si zamiarom Boym z wiksz pokor. Pokora tej ancilla Domini, suebnicy Paskiej, sprawia, e wzywamy J jako causa nostrae laetitiae, przyczyn naszej radoci. Ewa, kiedy zgrzeszya pragnc w swym zalepionym szalestwie zrwna si z Bogiem, kryje si przed Panem, pena stydu i smutku. Maryja, uznajc siebie za suebnic Pask, staje si Matk Sowa Boego i napenia radoci. Niech ta Jej rado, rado naszej umiowanej Matki, udzieli si nam wszystkim, abymy stali si podobni do Niej — i w ten sposb upodobnili si bardziej do Chrystusa.


Poprzedni Nastpny