Josemaría Escrivá Obras
154

Zebralimy si tutaj consummati in unum, zjednoczeni w modlitwie i intencjach, gotowi rozpocz t chwil romowy z Panem, pragnc na nowo sta si sprawnym narzdziem w Jego rkach. Przed Jezusem w Najwitszym Sakramencie — jaka to rado wzbudzi akt wiary w rzeczywist obecno Pana w Eucharystii! — umacniajcie w swoich sercach pragnienie, aby poprzez wasz modlitw pene mocy impulsy docieray do kadego miejsca na ziemi, a do ostatniego zaktka naszej planety, gdzie tylko mona znale czowieka, ktry wielkodusznie powica swoje ycie na sub Bogu i ludziom. Dziki bowiem niewypowiedzianej rzeczywistoci witych Obcowania wszyscy wsplnie — jak mwi wity Jan — i solidarnie uczestniczymy w dziele goszenia prawdy i pokoju Paskiego.

Powinnimy zatem pomyle, jak mamy naladowa Mistrza; powinnimy si zatrzyma i zastanowi w skupieniu, aby bezporednio na przykadzie ycia Chrystusa uczy si cnt, ktre maj promieniowa w naszym postpowaniu, jeeli naprawd pragniemy szerzy Krlestwo Chrystusowe.


155

We fragmencie Ewangelii w. Mateusza, ktry przypada na dzisiejsz niedziel, czytamy: Tunc abeuntes pharisaei, consilium inierunt ut caperent eum in sermone — Wtedy faryzeusze odeszli i naradzali si, jak by podchwyci Go w mowie. Nie zapominajcie, e obuda stanowi taktyk stosowan powszechnie rwnie w naszych czasach. Myl, e chwasty faryzeizmu nigdy nie zostan wyplenione z tego wiata. Zawsze cechowaa je niezwyka plenno. By moe Pan pozwala im rosn, abymy jako Jego dzieci stawali si bardziej roztropni, gdy cnota roztropnoci jest niezbdna kademu, kto musi doradza, wspiera, zwraca uwag, dodawa zapau czy odwagi. A tak wanie powinien postpowa chrzecijanin w stosunku do swego otoczenia, wykorzystujc, jako aposto, okolicznoci codziennych zaj.

Wznosz teraz me serce do Boga i modl si za wstawiennictwem Najwitszej Maryi Panny — ktra rwnoczenie znajduje si w Kociele i ponad nim: midzy Chrystusem i Kocioem, aby ochrania, aby krlowa, aby by Matk dla ludzi, tak jak ni jest dla Pana naszego Jezusa Chrystusa — prosz Boga, aby tej cnoty roztropnoci udzieli nam wszystkim, a szczeglnie tym z nas, ktrzy wczenie w krwiobieg ycia spoecznego pragniemy pracowa dla chway Boej.Zaprawd musimy nauczy si roztropnoci.


156

Czytamy dalej w Ewangelii: Posali wic — faryzeusze — do Niego swych uczniw razem ze zwolennikami Heroda, aby mu powiedzieli: Nauczycielu. Zwrcie uwag, z jak przewrotnoci nazywaj Go Nauczycielem; udaj podziw i przyja, zwracaj si do niego jak do autorytetu, od ktrego oczekuje si pouczenia. Magister, scimus quia verax es. Nauczycielu, wiemy, e jeste prawdomwny... C za niegodziwa przebiego! Czy mona spotka wiksz dwulicowo? Idcie przez ten wiat zachowujc przezorno. Nie bdcie podejrzliwi i nieufni; winnicie jednak odczuwa na swoich ramionach — majc w pamici obraz Dobrego Pasterza z katakumb — ciar tej owieczki, ktra nie jest jedn tylko dusz, lecz caym Kocioem, ca ludzkoci.

Jeeli wspaniaomylnie przyjmiecie na siebie t odpowiedzialno to bdziecie do odwani i do rozwani, aby gosi spraw Bo i broni jej, a wwczas, dziki spjnoci waszego postpowania zyskacie szacunek wielu, ktrzy bd was nazywa nauczycielami, chocia sami nie bdziecie tego chcieli, bo nie dymy przecie do ziemskiej chway. Nie dziwcie si jednak, jeli do waszego otoczenia wkradn si i tacy, ktrzy bd wam tylko schlebia. Zapamitajcie dobrze to, co powtarzaem wam wielokrotnie: ani oszczerstwa, ani zoliwe obmowy, ani wzgldy ludzkie, ani obawa przed tym, co powiedz inni, ani tym bardziej obudne schlebianie, nie mog nam nigdy przeszkodzi w wypenianiu naszych obowizkw.


157

Czy pamitacie przypowie o miosiernym Samarytaninie? Zbjcy napadaj na czowieka, okradaj go do ostatniego grosza i porzucaj zranionego przy drodze. Obok tego miejsca przechodzi kapan starozakonny, a po nim lewita. Obaj widz go i mijaj obojtnie. Pewien za Samarytanin, bdcy w podry, przechodzi rwnie obok niego. Gdy go zobaczy, wzruszy si gboko: podszed do niego i opatrzy mu rany, zalewajc je oliw i winem; potem wsadzi go na swoje bydl, zawiz do gospody i pielgnowa go. Zwrcie uwag na to, e nie jest to wzr do naladowania przeznaczony tylko dla nielicznych wybranych dusz, gdy Pan odpowiadajc pytajcemu — kademu z nas — dodaje: Id, i ty czy podobnie!

Dlatego te, jeli w swoim yciu, czy te w yciu innych, zauwaymy co niewaciwego, co wymaga pomocy duchowej i ludzkiej, ktrej jako dzieci Boe moemy i powinnimy udzieli, to prostym przejawem roztropnoci bdzie zastosowanie odpowiedniego lekarstwa z ca stanowczoci, moc, szczeroci i mioci. Nie ma tu miejsca na wahanie. Bdem jest myle, e problemy da si rozwiza przez ich odkadanie czy te ignorowanie.

Roztropno wymaga, aby po otwarciu rany zawsze, gdy to konieczne, stosowa lekarstwo w sposb zdecydowany i bez uciekania si do prodkw. Kiedy zauwaycie najmniejsze objawy za, zachowujcie si z prostot i szczeroci, zarwno jeli macie udzieli pomocy, jak i wtedy, gdy macie j sami otrzyma. W takich przypadkach naley pozwoli, aby ten, kto z Bo pomoc potrafi leczy, naciska ran, najpierw z odleglejszego miejsca, a potem zbliajc si stopniowo ku rodkowi, a wypynie z niej caa ropa i rdo infekcji zostanie oczyszczone. W ten sposb powinnimy traktowa przede wszystkim samych siebie oraz tych, ktrym nasza pomoc nalena jest ze wzgldu na porzdek sprawiedliwoci i mioci. Myl tu szczeglnie o rodzicach i tych wszystkich, ktrzy zajmuj si wychowaniem i nauczaniem.


158

Niech nie powstrzymuj was adne obudne racje. Stosujcie lekarstwo nie rozcieczone. Postpujcie jednak niezmiernie delikatnie, jak nasze matki, ktre opatryway nam wiksze czy mniejsze skaleczenia powstae podczas zabaw i upadkw. Czasem potrzebna jest krtka zwoka, nigdy jednak nie naley czeka duej, ni tego wymaga konieczno, inne bowiem postpowanie byoby przejawem wygodnictwa i tchrzostwa, ktre nie maj nic wsplnego z roztropnoci. Nie obawiajcie si dezynfekowania ran, szczeglnie wy, ktrzy bierzecie na siebie obowizek formowania innych.

Moliwe, e powoanym do leczenia, a niezdecydowanym lub niechtnym tej misji, kto bdzie podstpnie podszeptywa: Nauczycielu, wiemy, e jeste prawdomwny... Nie tolerujcie takich ironicznych pochwa. Jeli kto nie spenia gorliwie swoich zada, nie jest ani nauczycielem, gdy nie ukazuje prawdziwej drogi, ani nie jest prawdomwny, poniewa z faszywie pojtej ostronoci jasne normy uznaje za przesadne lub ich nie docenia — normy, tysice razy potwierdzone przez prawe postpowanie, przez dowiadczenie lat, umiejtno rzdzenia, znajomo saboci ludzkich i przez mio do kadej owieczki; normy, ktre ka zwraca uwag, interweniowa, okazywa zainteresowanie.

Faszywi nauczyciele ogarnici s strachem przed ukazaniem caej prawdy, przeraa ich sama myl, czy te raczej obowizek zastosowania w okrelonych warunkach bolesnego antidotum. Bdcie przekonani, e takie postpowanie nie jest wyrazem roztropnoci, mioci ani rozsdku; postpowanie to wskazuje na tchrzostwo, brak odpowiedzialnoci, jest niedorzeczne i gupie. To wanie faszywi nauczyciele ogarnici pniej w obliczu klski panik, prbuj zapobiec zu, gdy jest ju za pno. Nie pamitaj, e cnota roztropnoci wymaga przemylenia i na czas udzielenia rady wypywajcej z dojrzaoci, wiekowego dowiadczenia, jasnego spojrzenia i szczeroci.


159

Suchajmy dalej relacji witego Mateusza: Wiemy, e jeste prawdomwny i drogi Boej w prawdzie nauczasz — mwi faryzeusze. Nigdy nie przestaje zdumiewa mnie ich cynizm. Kieruje nimi ch przeinaczenia sw Pana naszego Jezusa Chrystusa, wykorzystania momentu Jego nieuwagi. Zamiast prosto przedstawi problem, ktry wydawa im si nierozwizalny, prbuj upi Nauczyciela pochwaami, ktre powinny wychodzi z oddanych ust i prawych serc. Zatrzymuj si na tych metodach faryzeuszy nie po to, bymy nauczyli si podejrzliwoci, lecz roztropnoci; bymy nie przyjmowali za dobr monet oszukaczych pozorw, choby kryy si w sowach lub gestach, ktre same w sobie odpowiadaj prawdzie, tak jak we fragmencie, ktry analizujemy: Ty nie ogldasz si na nikogo — powiadaj Mu; Ty przyszede dla wszystkich ludzi; Ciebie nic nie powstrzyma przed goszeniem prawdy i nauczaniem dobra.

Powtarzam: roztropni — tak, peni rezerwy — nie! Bdcie gotowi darzy ludzi zaufaniem, badcie szlachetni. Wiksz warto ma dla mnie sowo chrzecijanina, czowieka lojalnego — ufam cakowicie kademu z was — ni autentyczne podpisy setek jednomylnych notariuszy. Moe zdarzyo si, e zostaem oszukany kierujc si t zasad. Wol jednak narazi si na ryzyko, e kto swawolny naduyje mojego zaufania, ni odmwi go komu, kto jako czowiek i dziecko Boe na nie zasuguje. Zapewniam was, e nigdy nie aowaem takiego wanie postpowania.


160

Jeli w kadej chwili nie wycigamy z Ewangelii wnioskw dla ycia codziennego, znaczy to, e nie rozmylamy nad ni w sposb dostateczny. Wielu z was jest modych. Inni osignli ju dojrzao. Wszyscy jednak chcecie, wszyscy chcemy — bo gdyby tak nie byo, nie byoby nas tutaj — wyda dobre owoce. Staramy si wnie do naszego postpowania ducha powicenia, z zapaem wykorzystywa talenty, ktre nam Pan powierzy, poniewa odczuwamy bosk arliwo o dusze. Lecz mimo tylu dobrych intencji zdarza si nieraz, e kto popada w zasadzk tej mieszaniny — ex pharisaeis et herodianis — przygotowan, by moe nawet przez tych, ktrzy jako chrzecijanie powinni broni praw Boych, a jednak sprzymierzeni z siami za i zbkani czyni zasadzki na braci w wierze, sug tego samego Odkupiciela.

Bdcie roztropni i postpujcie zawsze z prostot, cnot tak bardzo waciw dobremu dziecku Boemu. Niech wasze sowa i postpowowanie bd naturalne. Wnikajcie w gb problemw; nie zatrzymujcie si na powierzchni. Pamitajcie, e jeli rzeczywicie chcemy spenia swoje obowizki chrzecijaskie w sposb wity i szlachetny, musimy si liczy z niezadowoleniem u drugich, a nawet w nas samych.


161

Nie bd przed wami ukrywa, e jeli mam podj jak decyzj, ktra moe sprawi komu bl, to sam cierpi zanim j podejm w momencie jej podejmowania i potem, chocia nie jestem sentymentalny. Pociesza mnie myl, e pacz tylko ludzie, dzieci Boe; zwierzta tego nie umiej. Rozumiem wic, e wierne spenianie obowizkw rwnie i wam przynosi czasem trudne chwile. Nie zapominajcie, e wygodniej jest — cho to zejcie z drogi — unika cierpienia za wszelk cen, z wymwk, e nie chce si zraa blinich. Czsto stanowi to wstydliw ucieczk przed naszym wasnym blem, poniewa udzielanie powanych upomnie nie naley zazwyczaj do przyjemnoci. Dzieci moje, pamitajcie jednak, e pieko pene jest ludzi o zamknitych ustach.

Wrd suchajcych mnie jest z pewnoci wielu lekarzy. Niech mi wybacz, e jeszcze raz si omiel da przykad z medycyny; moe mi si wymknie jaka naukowa nieciso, ale sens ascetyczny tego porwnania bdzie dobry. eby wyleczy jak ran, naley j najpierw dobrze oczyci, cznie z jej obrzeem. Chirurg znakomicie wie, e to oczyszczenie boli, ale wie te, e jeli pominie t czynno, to pniej bl bdzie jeszcze wikszy. Ponadto natychmiast stosuje rodki odkaajce. To piecze — parzy, jak mwi si w moich stronach rodzinnych — przynosi bl, ale nie ma innego wyjcia, jeeli chce si unikn zakaenia.

Skoro wic oczywiste jest, e te rodki naley podejmowa dla zdrowia ciaa, nawet gdy chodzi o drobne zadrapania, to co dopiero w wielkich sprawach zdrowia duszy — w newralgicznych punktach ycia czowieka — o ile bardziej konieczne jest wtedy obmywanie, nacinanie, czyszczenie, dezynfekowanie, cierpienie! Roztropno wymaga, abymy tak wanie interweniowali, abymy nie uciekali od obowizku, poniewa odkadanie go na bok wiadczyoby o braku rozwagi, a nawet o cikim naruszeniu wymogw sprawiedliwoci i mstwa.

Bdcie pewni, e jeli chrzecijanin naprawd pragnie postpowa uczciwie wobec Boga i wobec ludzi, potrzebuje wszystkich cnt, przynajmniej potencjalnie. Lecz zapytacie mnie: Ojcze, a co z moimi wasnymi sabociami? Odpowiem wam: Czy chory lekarz nie moe leczy nawet wtedy, gdy jego dolegliwo jest chroniczna? Czy jego choroba przeszkadza mu w wypisaniu odpowiedniej recepty innym chorym? Oczywicie, e nie. Aby leczy innych, wystarczy mu odpowiednia wiedza i stosowanie jej z tak sam troskliwoci, z jak zwalcza wasne dolegliwoci.


162

Jeli odwanie przeprowadzicie rachunek sumienia w obliczu Boga, codziennie przekonacie si, e — podobnie jak ja — jestecie obcieni wieloma bdami. Jeli z pomoc Boga staramy si je porzuci, trac na znaczeniu i mona je przezwyciy, chocia jak si wydaje nie uda si ich cakowicie wyplewi. Mimo swoich saboci przyczynisz si do poprawienia brakw innych ludzi, jeli tylko bdziesz si stara sam odpowiedzie na ask Bo. Kiedy uznasz si za tak sabego jak oni — za zdolnego do wszystkich bdw i wszelkich okropnoci — bdziesz bardziej wyrozumiay, bardziej delikatny i rwnoczenie bdziesz bardziej pragn, ebymy si wszyscy zdecydowali kocha Boga caym sercem.

Jako chrzecijanie, dzieci Boe, winnimy nie pomoc innym ludziom, uczciwie stosujc w praktyce to, co owi obudnicy przewrotnie szeptali Nauczycielowi: Nie ogldasz si na osob ludzk. Odrzumy wic wzgld na osoby — interesuj nas dusze! — jakkolwiek, co jest oczywiste, musimy zacz od troski o tych, ktrych przez tak czy inn okoliczno — te z ludzkich tylko przyczyn, pozornie przypadkowych — Bg postawi u naszego boku.


163

Et viam Dei in veritate doces; naucza, naucza, naucza, ukazywa drogi Boe zgodnie z czyst prawd. Niech ci nie przeraa to, e inni widz twoje i moje osobiste bdy; jestem skonny mwi o nich otwarcie, by da wyraz mej woli walki z nimi, poprawy w tym czy innym punkcie, abym sta si wierniejszy wobec Pana. Ju sam wysiek woony w pokonanie naszych wasnych saboci posuy ukazywaniu drg Boych. Najpierw — i to pomimo naszych wyranych bdw — poprzez wiadectwo naszego ycia; nastpnie poprzez nauczanie, jak to czyni nasz Pan, ktry coepit facere et docere, zacz od dziaania, a pniej powici si nauczaniu.

Wierzcie mi, e jako kapan kocham was bardzo i e Ojciec Niebieski kocha was jeszcze bardziej, poniewa jest nieskoczenie dobrym Ojcem; wierzcie mi, e nie mam nic przeciwko wam. Mam — jak sdz — dopomc wam w umiowaniu Jezusa Chrystusa i Kocioa, Jego owczarni, gdy myl, e pod tym wzgldem nie pokonacie mnie: moecie ze mn rywalizowa, ale mnie nie przecigniecie. Kiedy w swoich naukach czy rozmowach osobistych z poszczeglnymi ludmi zwracam uwag na jaki bd, nie czyni tego po to, by komu sprawi przykro. Kieruje mn wycznie gorce pragnienie, bymy wszyscy jeszcze bardziej kochali Pana. A kiedy nalegam na konieczno praktykowania cnt, nie zapominam, e ta konieczno przynagla take mnie samego.


164

Syszaem kiedy pochopne stwierdzenie, e dowiadczenie upadku przyczynia si do tego samego bdu jeszcze i sto razy. Ja za wam powiem, e czowiek roztropny uczy si ze swego upadku by ostronym w przyszoci, umocni si w dobrem, odnowi postanowienie denia do wikszej witoci. Z dowiadcze waszych upadkw i sukcesw w subie Boej starajcie si zawsze wynie, oprcz wzrostu w mioci, wiksze zdecydowanie w spenianiu swoich obowizkw i korzystaniu z praw obywateli chrzecijaskich, za wszelk cen. Mnie, bez uciekania przed zaszczytami lub odpowiedzialnoci, bez lku przed moliwymi reakcjami otoczenia — ktre mog pochodzi od faszywych braci — pod warunkiem oczywicie, e szczerze i lojalnie zabiega bdziemy o chwa Bo i dobro naszych blinich.

Mamy zatem by roztropni. Dlaczego? Aby by sprawiedliwymi, aby y mioci, aby skutecznie suy Bogu i wszystkim duszom. Susznie nazwano rotropno genitrix virtutum, rodzicielk cnt, a take auriga virtutum — sterniczk wszelkich dobrych sprawnoci.


165

Wczytajcie si uwanie w t scen ewangeliczn, by skorzysta z tej wspaniaej lekcji cnt, ktre maj kierowa naszym postpowaniem. Po obudnym i pochlebczym wstpie faryzeusze i sudzy Heroda przedstawiaj swj problem: Powiedz nam wic, jak Ci si zdaje? Czy wolno paci podatek Cezarowi, czy nie? Zwrcie uwag — pisze w. Jan Chryzostom — na ich podstpno. Nie mwi do Niego: wyjanij nam, co jest dobre, stosowne, dozwolone, lecz mwi: powiedz nam, jak Ci si zdaje? Obsesyjnie chcieli Go zdradzi i sprowokowa nienawi wadzy politycznej wobec Niego. Jezus przejrza ich przewrotno i rzek: "Czemu Mnie wystawiacie na prb, obudnicy? Pokacie Mi monet podatkow!” Przynieli Mu denara. On ich zapyta: "Czyj jest ten obraz i napis?” Odpowiedzieli: "Cezara”. Wwczas rzek do nich: "Oddajcie wic Cezarowi to, co naley do Cezara, a Bogu to, co naley do Boga”.

Widzicie, e dylemat jest tak stary, jak jasna i nieomylna jest odpowied Nauczyciela. Nie ma sprzecznoci midzy sueniem Bogu a sueniem ludziom; midzy spenianiem praw i obowizkw obywatelskich a religijnych; midzy angaowaniem si w budowanie i doskonalenie naszego miasta doczesnego a przekonaniem, e ten wiat jest jedynie drog prowadzc nas do ojczyzny niebieskiej.

Rwnie tutaj przejawia si owa jedno ycia stanowica — nie przestan tego powtarza — zasadniczy warunek dla tych, ktrzy staraj si uwica w normalnym yciu zawodowym, rodzinnym i spoecznym. Jezus nie dopuszcza rozdwojenia: Nikt nie moe dwom panom suy. Bo albo jednego bdzie nienawidzi, a drugiego bdzie miowa; albo z jednym bdzie trzyma a drugim wzgardzi. Wyczny wybr Boga dokonany przez chrzecijanina, kiedy w peni odpowiada na Boe wezwanie, nakazuje mu kierowa wszystko ku Panu, a rwnoczenie dawa bliniemu wszystko to, co mu si sprawiedliwie naley.


166

Nie moemy kry si za adnymi pozornie pobonymi racjami pozbawiajc innych tego, co im si naley. Jeliby kto mwi: "Miuj Boga”, a brata swego nienawidzi, jest kamc. Myli si jednak rwnie i ten, kto skpi Panu mioci, czci, uwielbienia — nalenych Mu jako naszemu Stwrcy i Ojcu — i ten, kto odmawia posuszestwa przykazaniom Boym z faszyw wymwk, e tego posuszestwa nie da si pogodzi ze sueniem ludziom. wity Jan jasno zwraca nam uwag: Po tym poznajemy, e miujemy dzieci Boe, gdy miujemy Boga i wypeniamy Jego przykazania, albowiem mio wzgldem Boga polega na spenianiu Jego przykaza, a przykazania Jego nie s cikie.

Spotkacie rezonerw wymylajcych przerne teorie, ktrzy w imi pragmatyzmu, czy wrcz mioci bliniego chcieliby ograniczy zewntrzne przejawy szacunku i czci wobec Boga. Przesadne wydaje im si to wszystko, co suy czci Boej. Nie zwracajcie na nich uwagi. :Idcie swoj drog. Takie elukubracje ograniczaj si jedynie do kontrowersji, prowadzcych do nikd, a czsto budz zgorszenie i przeszkadzaja w spenianiu przykazania Jezusa Chrystusa, by odda kademu to, co mu si naley, i praktykowa wit cnot sprawiedliwoci z subteln doskonaoci.


167

Wyryjmy to sobie w duszy, aeby przejawiao si to w naszym postpowaniu: przede wszystkim musimy by sprawiedliwi wobec Boga. To bowiem jest sprawdzianem prawdziwego aknienia i pragnienia sprawiedliwoci, tak rnego od wrzawy ludzi zazdrosnych, uraonych, egoistw i chciwcw... Najstraszliwsz i najbardziej pozbawion serca niesprawiedliwoci jest bowiem odmawianie naszemu Stwrcy i Odkupicielowi wdzicznoci za bezmiar Jego darw, ktrych nam udziela. Jeeli rzeczywicie bdziecie starali si by sprawiedliwi, bdziecie te czsto zastanawia si nad wasz zalenoci od Boga — bowiem c masz, czego by nie otrzyma? — i napenicie si wdzicznoci i pragnieniem odwzajemnienia si Ojcu, ktry nas kocha a do szalestwa.

Odyje w was wwczas dobry duch synowskiej mioci, dziki ktremu bdziecie si zwracali do Boga z czuoci serca. Nie dajcie si omami obudnikom, kiedy wok was zaczn sia wtpliwoci, czy Bg ma prawo da od nas a tak wiele. Stacie w obecnoci Boga bezwarunkowo, ulegli jak glina w rku garncarza i wyznajcie z pokor: Deus meus et omnia! Jeste mi Bogiem i wszystkiem! A jeeli kiedy nadejdzie nieoczekiwany cios, czy niezawinione przykroci ze strony ludzi, potraficie na nowo zapiewa z radoci: Niech si stanie, niech si speni, niechaj bdzie pochwalona i na wieki wysawiona najsprawiedliwsza i najaskawsza Wola Boa we wszystkim. Amen. Amen.


168

Nasz sytuacj wobec Boga oddaje najtrafniej przypowie ewangeliczna o sudze, ktry duny by dziesi tysicy talentw. Rwnie my nie mamy czym spaci olbrzymiego dugu w postaci tylu ask Boych, dugu, ktry powikszamy w rytm naszych osobistych grzechw. Chobymy jak najusilniej si starali, nigdy nie potrafimy rwn miar odda tego wszystkiego, co nam Pan darowa. Lecz bezsilno ludzkiej sprawiedliwoci z obfitoci uzupenia miosierdzie Boe. Bg moe darowa nam dugi bo jest dobry, bo na wieki Jego askawo.

Jak pamitacie, przypowie ta koczy si drug scen, ktra stanowi jakby kontrapunkt pierwszej. w suga, ktremu dopiero co darowano olbrzymi dug, nie lituje si nad swoim towarzyszem, dunym mu zaledwie sto denarw. Tu wanie ujawnia si jego maoduszne serce. cile mwic, nikt nie moe odmwi mu prawa domagania si zwrotu tego, co do niego naley, niewtpliwie, a jednak co w nas si buntuje i mwi, e ta bezlitosna postawa daleka jest od prawdziwej sprawiedliwoci. To nie jest sprawiedliwe, e ten, ktry dopiero co zosta potraktowany miosiernie, z askawoci i wyrozumiaoci, nie okazuje choby odrobiny cierpliwoci swojemu dunikowi. Zwrcie uwag, e sprawiedliwo nie polega wycznie na odmierzaniu praw i obowizkw, jak w wypadku zada arytmetycznych, ktre rozwizuje si po prostu przez dodawanie lub odejmowanie.


169

Chrzecijaska cnota sprawiedliwoci jest bardziej ambitna, kae nam by wdzicznymi, uprzejmymi, hojnymi; postpowa jak przysta wiernym i uczciwym przyjacioom, zarwno w czasach dobrych, jak i wrd przeciwnoci; przestrzega prawa i okazywa szacunek prawowitym wadzom; chtnie dokonywa sprostowa, gdy tylko uwiadomimy sobie, e w sposb bdny podchodzilimy do jakiej kwesti. Nade wszystko za, jeeli jestemy sprawiedliwi, bdziemy nasze obowizki zawodowe, rodzinne, spoeczne... traktowa powanie, wypenia je bez ostentacji i rozgosu, pracujc z zaangaowaniem i korzystajc ze swoich praw, ktre s rwnoczenie obowizkami.

Nie wierz w sprawiedliwo prniakw, poniewa przy ich dolce far niente — jak mawia si w moich umiowanych Woszech — brak im nieraz i to w sposb bardzo powany, jednej z najbardziej fundamentalnych zasad sprawiedliwoci, to jest pracy. Nie powinnimy zapomina, e Bg stworzy czowieka, ut operaretur, aby pracowa, i inni — nasza rodzina i nasz kraj, cay rodzaj ludzki — potrzebuj naszej rzetelnej pracy. Dzieci moje, jake ndzne pojcie o sprawiedliwoci maj ci, ktrzy sprowadzaj j do prostego podziau dbr materialnych!


170

Od dziecistwa — czyli jak mwi Pismo, skoro tylko miaem uszy do suchania — syszaem gadanin na temat kwestii spoecznej. Nie chodzi tu o nic szczeglnego, bo to jest problem stary jak wiat. Pojawi si prawdopodobnie w chwili, gdy ludzie zaczli si jako organizowa, przez co wystpiy w sposb bardziej widoczny rnice wieku, inteligencji, pracowitoci, zainteresowa i osobowoci.

Nie wiem, czy istnienie klas spoecznych jest nieodzowne; w kadym razie roztrzsanie tego problemu nie naley do mnie, a ju na pewno nie tutaj, w oratorium, gdzie zebralimy si, aby mwi o Bogu — nie chciabym w swoim yciu mwi o niczym innym — i aby rozmawia z Bogiem.

O wszystkim tym, co Opatrzno pozostawia wolnej i uprawnionej dyskusji midzy ludmi, mylcie to, co uwaacie za suszne. Ja jednak, jako kapan Chrystusa, musz wznosi si wyej i przypomina wam, e w adnym wypadku nie moemy zaprzesta kierowania si sprawiedliwoci, nawet z heroizmem, gdyby to byo konieczne.


171

Jestemy zobowizani do obrony wolnoci osobistej kadego czowieka, wiedzc, e to Jezus Chrystus zapewni nam t wolno. Inaczej bowiem, jakim prawem bdziemy domaga si wolnoci dla siebie? Winnimy take szerzy prawd, poniewa veritas liberabit vos, prawda nas wyzwala, podczas gdy niewiedza zniewala. Winnimy broni prawa wszystkich ludzi do ycia, do posiadania tego co niezbdne dla godnej egzystencji, prawa do pracy i odpoczynku, do wyboru stanu, do zaoenia rodziny, do wydania na wiat dzieci w ramach maestwa i do moliwoci ich wychowania, do pogodnego przeywania czasu choroby i staroci, dostpu do dbr kultury, do zrzeszania si z innymi obywatelami w godziwych celach, a na pierwszym miejscu — do poznania i miowania Boga w penej wolnoci, gdy sumienie — jeeli jest prawe — odkryje lady Stwrcy we wszystkich rzeczach.

Dlatego te naley z ca moc podkreli — nie zajmuj si tu polityk, gosz tylko nauczanie Kocioa — e marksizm jest nie do pogodzenia z wiar w Chrystusa. Czy jest co bardziej przeciwnego wierze ni system, ktry zasadza si w caoci na rugowaniu z duszy miosnej obecnoci Boga? Woajcie to gono, tak aby wasz gos by syszany wyranie: do ycia sprawiedliwego wcale nie potrzebujemy marksizmu. Przeciwnie, ten powany bd, ograniczajc si do rozwiza materialistycznych, ignorujc Boga pokoju, tworzy tylko przeszkod do osignicia szczcia i harmonii pomidzy ludmi. W chrzecijastwie znajdujemy dobre wiato, ktre daje odpowied na wszystkie problemy. Wystarczy, e bdziecie szczerze starali si by katolikami, non verbo neque lingua, sed opere et veritate, nie sowem ani jzykiem, lecz czynem i prawd, ilekro tylko nadarzy sie okazja — a jeli trzeba to jej szukajcie — gocie to bez niedomwie i bez lku.


172

Czytajcie Pismo wite. Rozwaajcie po kolei sceny z ycia Pana, Jego nauki. Szczegln uwag zwrcie na rady i przestrogi kierowane do tej garstki ludzi, ktrzy stan si Jego Apostoami, wysannikami na wszystkie krace wiata. Co stanowi tu motyw przewodni? Czy nie nowe przykazanie mioci? To wanie mioci torowali sobie drog w wczesnym zepsutym, pogaskim wiecie.

Bdcie pewni, e sama sprawiedliwo nigdy nie rozwie wielkich problemw ludzkoci. Jeli sprawiedliwo wymierza si w sposb oschy, nie dziwcie si, e ludzie czuj si zranieni. Godno czowieka wymaga o wiele wicej, czowiek jest przecie dzieckiem Boym. To mio winna przenika i towarzyszy sprawiedliwoci, gdy osadza i przebstwia wszystko: Bg jest mioci. Zawsze winnimy kierowa si mioci do Boga, ktra sprawia, e mio bliniego staje si atwiejsza i ktra oczyszcza oraz uszlachetnia wszelk ziemsk mio.

Duga jest droga od surowej sprawiedliwoci do penej mioci. I niewielu potrafi wytrwa na tej drodze do koca. Jedni poprzestaj na dojciu zaledwie do progu, pomijaj sprawiedliwo ograniczajc si do odrobiny dobroczynnoci, ktr nazywaj miocia bliniego, nie uwiadamiajc sobie, e speniaj jedynie drobn czstk tego, co maj obowizek czyni. Okazuj si tak zadowoleni z siebie jak faryzeusz, ktry sdzi, e doskonale wypenia prawo, gdy poci przez dwa dni w tygodniu i paci dziesicin ze wszystkiego, co nabywa.


173

Mio bliniego, ktra jest jak hojne przelewanie si sprawiedliwoci, na pierwszym miejscu wymaga spenienia obowizku: naley zacz od tego, czego wymaga sprawiedliwo; kolejnym krokiem jest czynienie tego, co bardziej suszne... Lecz mio wymaga jeszcze czego wicej: wielkiej subtelnoci, wielkiej delikatnoci, wielkiego szacunku, wielkiego taktu. Sowem, postpowania za rad Apostoa: Jeden drugiego brzemiona nocie i tak wypenijcie prawo Chrystusowe. Wtedy dopiero bdziemy rzeczywicie w peni y mioci i wypenimy przykazanie Jezusa.

Nie ma dla mnie lepszego przykadu praktycznego zwizku mioci i sprawiedliwoci ni postpowanie matek. Z jednakow czuoci kochaj kade ze swoich dzieci i wanie ta ich mio sprawia, e traktuj je niejednakowo — z nierwn sprawiedliwoci — poniewa kade z nich jest inne. Podobnie i w naszych stosunkach z blinimi mio doskonali i dopenia sprawiedliwo, gdy kae nam postpowa niejednakowo wobec niejednakowych ludzi, dostosowywa si do konkretnych sytuacji, przygnbionym nie rado, wiedz tym, ktrym brakuje wyksztacenia, pociech samotnym... Sprawiedliwo wymaga, by dawa kademu to, co mu si naley, a to nie oznacza dawania wszystkim tego samego. Utopijny egalitaryzm jest rdem najwikszych niesprawiedliwoci.

Aby zawsze postpowa tak jak postpuj dobre matki, powinnimy zapomnie o sobie samych i nie dy do innego panowania ni suenie blinim — jak Jezus Chrystus, ktry ukazywa swym yciem i gosi, e Syn Czowieczy... nie przyszed, aby Mu suono, lecz aby suy. To wymaga stanowczoci w podporzdkowaniu wasnej woli wzorcowi Boemu, aby pracowa dla wszystkich, walczy o szczcie wieczne i dobrobyt innych. Nie znam lepszej drogi bycia sprawiedliwym anieli droga oddania si i suby.


174

By moe, pomyli kto, e jestem naiwny. To nie ma dla mnie znaczenia, choby mnie nawet tak okrelano, poniewa ja wci wierz w mio i zapewniam was, e bd wierzy zawsze! I dopki Bg daje mi ycie, bd si stara nadal — jako kapan Chrystusa — szerzy jedno i pokj pomidzy tymi, ktrzy bdc dziemi tego samego Ojca-Boga, s brami; eby ludzko lepiej si rozumiaa i eby wszyscy podzielali ten sam idea — idea Wiary!

Zwrmy si do Najwitszej Maryi Panny, Panny roztropnej i wiernej, i do witego Jzefa, Jej oblubieca, doskonaego wzoru czowieka sprawiedliwego. Oni, ktrzy w obecnoci Jezusa, Syna Boego, praktykowali cnoty, ktre tu rozwaalimy, wyjednaj nam ask, bymy w swojej duszy mocno zakorzenili te same cnoty, abymy zawsze byli zdecydowani, w kadym momencie, postpowa jak dobrzy uczniowie Nauczyciela: mdrzy, sprawiedliwi i peni mioci.


Poprzedni Nastpny